Charakterystyka

Obszar objęty porozumieniem działań na rzecz ekorozwoju Zielone Płuca Polski zajmuje obecnie 63.235 km2, co stanowi około 20,0 % powierzchni kraju, a zamieszkuje go prawie 4.0 mln osób, co stanowi 9,7 % ludności kraju. Położony jest w północno-wschodniej jego części, obejmując województwa warmińsko-mazurskie i podlaskie oraz części województw: mazowieckiego, kujawsko-pomorskiego i pomorskiego. Podstawą delimitacji obszaru były jedne z najcenniejszych w kraju i Europie systemy ekologiczne. Ze względu na pragmatykę realizacji wspólnych przedsięwzięć umowną granicę zewnętrzną stanowią granice administracyjne gmin.

W dobie powszechnej globalizacji i postępującej unifikacji coraz większego znaczenia nabierają obszary charakteryzujące się unikatowymi cechami środowiska przyrodniczego i kulturowego. Unikatowość staje się wartością samą w sobie, którą trzeba chronić, ale także umiejętnie wykorzystywać w ramach marketingu terytorialnego. Zielone Płuca Polski są unikatowym obszarem, który może stać się polskim swoistym „towarem" eksportowym.  Cechy wyróżniające ten obszar stanowią szczególny, złożony, niezwykle atrakcyjny produkt. Tworzą go:

• niska gęstość zaludnienia i dostosowana do warunków naturalnych;
• zrównoważona sieć osadnicza;
• spokój i czyste powietrze;
• dobra jakość środowiska przyrodniczego;
• unikatowa różnorodność systemu przyrodniczego;
• atrakcyjne kompleksy lasów, jezior i użytków zielonych;
• możliwość obcowania z przyrodą nie zmienioną przez cywilizację;
• bogactwo oraz różnorodność kultur i obyczajów;
• dobra tradycyjna kuch­nia;
• rozwijająca się infrastruktura usługowa;
• potencjał akademicki;
• dobre warunki do produkcji zdrowej żywności i lokalizacji „czystego przemysłu".

Obszar ZPP graniczy od północy z Obwodem Kaliningradzkim Federacji Rosyjskiej, od wschodu z Litwą i Białorusią, południowa granica przebiega przez województwo mazowieckie nieco na północ od Warszawy, Siedlec i Płocka, a zachodnia przez województwo kujawsko-pomorskie, obejmując m.in. Toruń oraz przez województwo pomorskie, obejmując część powiatu malborskiego i nowodworskiego.

Transgraniczne obszary chronione, są obszarami, gdzie prowadzone są  z różnym stopniem zaawansowania międzynarodowe prace nad ich ochroną. Każdy z tych obszarów ma swoją specyfikę:

• Transgraniczny Obszar Chroniony Zalewu Wiślanego wyróżnia się problemami ochrony wód morskich i obszarów przybrzeżnych (łączą działania Polski, Rosji i państw bałtyckich);
• Transgraniczny Obszar Chroniony Jeziora Wisztyneckiego obejmuje Pojezierze Suwalskie, Puszczę Romincką (w Polsce) i Jezioro Wisztyneckie na granicy Obwodu Kaliningradzkiego z Litwą (łączą działania Polski, Rosji i Litwy);
• Transgraniczny Obszar Chroniony Jezior Augustowskich obejmuje systemy jezior, lasów i Kanał Augustowski (współdziałać powinny Polska, Litwa i Białoruś).
• Transgraniczny Obszar Chroniony Puszczy Białowieskiej; część tego obszaru - Białowieski Park Narodowy wraz z częścią Białoruskiego Parku Narodowego "Białowieżskaja Puszcza" stanowi jeden z trzech w Europie transgranicznych obiektów Dziedzictwa Światowego.