FundacjaZielonePłucaPolski ADRES: 15-554 Białystok ul. Doilidy Fabryczne 23 TEL: 0 85 74 12 105 E-MAIL

Porozumienie ZPP

Działania

Porozumienia

Zielone Płuca Polski

wspiera

 

Historia

SYGNATARIUSZE

RADA NAUKOWA

- OBRADY RADY NAUKOWEJ 3-4.04.2008

- OBRADY RADY NAUKOWEJ 13-14.10.2010

RADA PROGRAMOWA

- OBRADY 25.10.2006

- OBRADY 14.12.2007

- OBRADY 23.06.2008

- OBRADY 17.07.2009

- OBRADY 16-17.11.2011

MATARIAŁY PROGRAMOWE

Historia

W lipcu 1983 roku na łamach miesięcznika "ŚWIATOWID" ukazał się artykuł Krzysztofa Wolframa pt.: "Zielone Płuca Polski". Nikt wówczas nie sądził, że idea rozwinie się i stanie się problemem nie tylko miejscowych działaczy ekologicznych. Pierwszymi organizacjami społecznymi, które poparły ideę były: Polskie Towarzystwo Turystyczno - Krajoznawcze oraz Liga Ochrony Przyrody.

Idea Zielonych Płuc Polski rozwijała się i trafiała do coraz szerszych kręgów społeczeństwa. Przyczynili się do tego tacy ludzie jak: Paweł Borowski - dziennikarz PAX, późniejszy przewodniczący MRN w Białymstoku, działacze PTTK w regionie - Tomasz Gątkiewicz, Alicja Matusiewicz, Gerard Durlak, Mieczysław Żukowski, śp. Stanisław Kujawiak, Stanisław Dąbrowski, oraz w ZG PTTK - Andrzej Gordon, Czesław Okołów, Jadwiga Kuźmierek, Janusz Radziejowski, Alicja Gotowt-Jeziorska, Jan Komornicki, Kazimierz Kaliszuk, Anna Becker-Kulińska i wielu innych. Działało również liczne grono profesorskie ze Stefanem Kozłowskim, Jerzym Kołodziejskim, Romanem Anrzejewskim i śp. Janem Kostrzewskim na czele.

W połowie lat osiemdziesiątych idea Zielonych Płuc Polski przekraczając granicę Polski zyskała zainteresowanie oraz wsparcie takich ludzi jak: Hans Bibelriether dyrektor Parku Narodowego Bayerische Wald i Sekretarz Generalny E.F.P.N. i P.K. czy Hartmut Jungius - dyrektor WWF. Później dołączył do nich Henryk Becker z BUND (Niemcy) oraz niestrudzony do dziś "ambasador" ZPP w Niemczech Lutz Ribbe z Fundacji Euronatur. Wielką i niezastąpioną rolę w promocji idei ZPP odegrała grupa dziennikarzy zrzeszona w Klubie Publicystów Ochrony Środowiska "EKOS". Do najwierniejszych przyjaciół ZPP od tamtych lat zaliczają się redaktorzy: Krystyna Forowicz, Aleksandra Wójtowicz, Krzysztof Walczak, Iwona Jacyna, Maria Ciesielska, Marek Chmielewski, Jerzy Dzięciołowski, Marek Wasilewski, Ewa Owsiany, Zbigniew Korzeniowski, Wanda Jabłońska, Sławomir Trzaskowski oraz nieodżałowanej pamięci redaktor Polskiego Radia w Białymstoku Leszek Kubicki.

Ówczesna władza kupiła ideę i postanowiła ją realizować. Porozumienie Zielone Płuca Polski podpisane 13 maja 1988 roku w Białowieży było pierwszym dokumentem odrzucającym rozwój gospodarczy oparty o proces industrializacji na rzecz rozwoju opartego o przesłanki proekologiczne.

Po przemianach, które zaszły w Polsce po 1989 roku w końcu 1990 roku w Olsztynie doszło do renegocjacji Porozumienia Zielone Płuca Polski.

W latach 1992-1995 Porozumienie Zielone Płuca Polski powiększyło zasięg. Przystąpiły do niego nowe województwa: ciechanowskie, siedleckie, toruńskie i elbląskie. W 1991 roku deklarację uczestnictwa podpisało Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa (obecne Ministerstwo Środowiska), w 1992 r. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, a w 1993 Fundacja EKOFUNDUSZ. W latach 1993-1995 kolejno do Porozumienia ministerstwa: Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, Zdrowia i Opieki Społecznej, Pracy i Polityki Socjalnej, Spraw Zagranicznych, Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, Urząd Kultury Fizycznej i Turystyki, Centralny Urząd Planowania (ówczesne Rządowe Centrum Studiów Strategicznych), Agencja Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa. W dniach 3 - 4 grudnia 1998 roku odbyło się w Gołdapi plenarne posiedzenie Rady Programowej Porozumienia Zielone Płuca Polski, podczas którego wyrażono wolę kontynuacji działań Porozumienia ZPP z uwzględnieniem zmian zaistniałych w administracji rządowej i samorządowej po 1 stycznia 1999 roku. Obecnie strukturę przestrzenną ZPP tworzą województwa: podlaskie, warmińsko - mazurskie (bez jednej gminy), północna część województwa mazowieckiego, a także część województwa pomorskiego (6 gmin) i kujawsko - pomorskiego (9 gmin). Na tym terenie znajduje się 55 powiatów ziemskich i 6 miast na prawach powiatu, 386 gmin, w tym 35 gmin miejskich i 68 miejsko - wiejskich. Powierzchnia Zielonych Płuc Polski wynosi  6.075.900ha.

W 1994 roku Komisja Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa Sejmu RP działająca pod przewodnictwem posłów Jana Komornickiego, Radosława Gawlika oraz Czesława Śleziaka wspierana przez posłów: Marię Zajączkowską, Kazimierza Szczygielskiego, Henryka Bogdana, Stanisława Maliszewskiego i innych, rozpatrując program Zielone Płuca Polski udzieliła szerokiej rekomendacji oraz wystosowała dezyderat nr 4 z lipca 1994 roku skierowany do dziesięciu ministerstw Rządu RP. Dezyderat wyrażał pogląd, że samo Porozumienie bez pomocy z zewnątrz nie będzie mogło być efektywne oraz, że należy opracować program rządowy zwany programem realizacyjnym, który będzie stanowił podstawy działania wokół programu ZPP. Na dezyderat pozytywnie odpowiedziało 7 jednostek centralnych, które w roku następnym przystąpiły do Porozumienia. Na wniosek Komisji sprawa ZPP stanęła na sesji plenarnej Sejmu RP 14 września 1994 roku, który w wyniku powszechnej aprobaty ogłosił deklarację, udzielając tym samym moralnego i politycznego poparcia dla idei ekorozwoju realizowanej w ramach programu ZPP, wyrażając aprobatę dla dotychczasowych działań i starań jego sygnatariuszy. Od początku istnienia Porozumienia (od 1988 roku) Narodowa Fundacja Ochrony Środowiska została zobligowana przez sygnatariuszy do prowadzenia w ich imieniu wszystkich spraw organizacyjnych. Początkowo Fundacja utworzyła do tego celu Zakład Usług Ekologicznych w Suwałkach kierowany przez Zdzisława Szkirucia, (dzisiejszego Dyrektora Wigierskiego Parku Narodowego), a potem w 1992 roku Biuro Porozumienia Zielone Płuca Polski w Białymstoku, kierowane przez mgr inż. Krzysztofa Wolframa. Zostały powierzone mu funkcje organizacyjne Rady Programowej Porozumienia Zielone Płuca Polski i jego agend.

W 1992 roku powołana została Rada Naukowa Porozumienia Zielone Płuca Polski działająca do dziś pod przewodnictwem Stefana Kozłowskiego, a w 1994 redakcja Biuletynu Rady Programowej Porozumienia. Jest on organem informacyjno-promocyjnym Rady. 
 

Za działalność na rzecz ekorozwoju Zielonych Płuc Polski od 1994 roku przyznawana jest nagroda "Zielonego Liścia". W 1996 roku powołana została nowa instytucja promująca założenia programu Zielone Płuca Polski, a mianowicie Kapituła Znaku Promocyjnego nadająca Znak Promocyjny ZPP towarom, usługom i inicjatywom wychodzącym naprzeciw głównym założeniom Porozumienia ZPP. 3 grudnia 1998 roku Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa powołał Krzysztofa Wolframa na Pełnomocnika Ministra ds. Programu ZPP.

W 1998 roku zespół biur planowania przestrzennego województw wchodzących w skład Porozumienia pod kierownictwem mgr inż. arch. Ewy Piekarskiej wykonał "Studium diagnostyczne obszaru funkcjonalnego Zielone Płuca Polski". Rozwinięciem "Studium..." jest "Strategia rozwoju obszaru funkcjonalnego Zielone Płuca Polski. Zapis tezowy". Opracowanie to zostało wykonane w 1999 roku na zlecenie Rady Programowej Porozumienia ZPP przez zespół ekspercki pod kierunkiem prof. dr hab. Elżbiety Wysockiej. Ogólnym celem opracowania jest pomoc w sposobie interpretacji idei Zielonych Płuc Polski. Może także posłużyć jako dokument konsultacyjny dla samorządów wojewódzkich, powiatowych i gminnych przy opracowywaniu strategii rozwoju i planów zagospodarowania przestrzennego województw jak również dla samych struktur administracji rządowej. W 2001 roku został opracowany "Ramowy Program rozwoju obszaru funkcjonalnego Zielone Płuca Polski na lata 2001-2010". Jest dokumentem wykonawczym do "Strategii...", a zarazem stanowi jej aktualizację.

W grudniu 2004 roku podpisane zostało IV Porozumienie Zielone Płuca Polski, którego podstawowymi sygnatariuszami były samorządy województw: podlaskiego, warmińsko - mazurskiego, kujawsko - pomorskiego i pomorskiego oraz Narodowa Fundacja Ochrony Środowiska. Jednym z efektów podpisanego Porozumienia było utworzenie we wrześniu 2005 roku Fundacji Zielone Płuca Polski.

Do najważniejszych dotychczasowych osiągnięć Porozumienia ZPP należy zaliczyć:

Utworzenie największego i najcenniejszego w skali kraju systemu obszarów chronionych w tym: 4 Parków Narodowych: Białowieski (wpisany na listę światowego dziedzictwa naturalnego UNESCO), Biebrzański, Narwiański, Wigierski, 13 Parków Krajobrazowych, ponad 270 rezerwatów przyrody około 5 700 pomników przyrody, łącznie około 43,7% powierzchni obszaru ZPP objęte jest różnymi formami ochrony prawnej.

Wybudowanie wielu obiektów technicznej ochrony środowiska, głównie oczyszczalni ścieków i kanalizacji, wysypisk odpadów, instalacji ograniczających emisję spalin itp. Łącznie w latach 1990-2007 na ten cel przeznaczona została z różnych źródeł (w tym ze środków własnych samorządów) kwota łączna około 2 mld. USD.

Skorelowanie planów zagospodarowania przestrzennego. ZPP to pierwszy region w skali kraju posiadający pełną koordynację studiów zagospodarowania przestrzennego województw.

Wypromowanie Znaku Promocyjnego ZPP w kraju i za granicą; w latach 1997 - 2007 Znak Promocyjny otrzymało ..... instytucji, zakładów i osób.

Prowadzenie powszechnej edukacji ekologicznej społeczeństwa. Biuro ZPP organizuje szkolenia m.in. organom administracji samorządowej, wydaje i upowszechnia w kraju i za granicą materiały informacyjne z zakresu ochrony środowiska, mapy, filmy promujšce północno - wschodni region Polski.

Uznanie przez Sejm RP obszaru funkcjonalnego ZPP za region o specyficznym znaczeniu dla realizacji polityki zrównoważonego rozwoju w naszym kraju. Podjęcie inicjatywy związanej z projektem Zielone Płuca Europy stanowiącej rozwinięcie programowe koncepcji Zielonych Płuc Polski.

W latach zrealizowano cykl filmów pod wspólnym tytułem ZIELONE PŁUCA POLSKI - ZIELONE PŁUCA EUROPY. Utrwalane zostały najważniejsze typy krajobrazów, gatunki zwierząt i roślin oraz zabytki kultury tworzące niepowtarzalny i unikalny klimat obszaru ZPP. Ukazały się wyemitowane przez TVP i stacje regionalne następujące filmy:

"Spotkanie z naturą i sztuką Uroczysko",
"Zielone Płuca Polski"
"W krainie wielkich puszcz",
"Gdzie czysta woda...",
"Krajobrazowe dziedzictwo pogranicza",
"W królestwie bociana i białego sera",
"Na Zielonym Szlaku",
"Pejzaż niemalowany",
"Między Narwią a Niemnem".

Od 2006 roku Fundacja Zielone Płuca Polski prowadzi całą serię projektów, wśród których wyróżnić należy:

  • Budowę turystyczno - edukacyjnego portalu internetowego dla całego obszaru Zielonych Płuc Polski
  • Budowę i obsługę Biura Promocji Produktu Regionalnego i Lokalnego
  • Projekt „Kraina Żubra"
  • Monitoring działań administracji samorządowej w zakresie utylizacji azbestu
  • Prace na rzecz rewitalizacji koncepcji Zielonych Płuc Europy
  • Budowę Ośrodka Edukacji Ekologicznej Zielonych Płuc Polski
  • Projekt Zielone Płuca Polski - Kraina Turystyczna
Strona dofinansowana ze środków: UE NFOŚiGW